نوشته دکتر عزت اله عبدالهی نوروزی

نوروزامثال بوی گل یاس می دهد: اين عيد كهن سال كه گنجينه اي از سنت هاي دل پذير است، تاريخي بس دراز و عبرت انگيز دارد. از روزگاران بسيار قديم كه تعيين تاريخ آن حتي از عهده ي تاريخ هم بيرون است تا امروز، اين عيد، با تمام سنت‌ها و آداب و رسوم خود همچنان در فراز و نشيب تاريخ و از خلال حوادثي عظيم راه خود را باز كرده و دنياي افسانه اي قديم را به عصر دانش امروز پيوسته است.

ايران با قدمت هزاران سال تمدن و فرهنگ، خاستگاه سنت ها و رسوم مختلفي بوده است، گاه اين رسوم و سنت ها مرزها را نيز درنورديده و به سرزمين هاي مجاور و حتي نقاط ديگر عالم نيز منتقل مي شدند، از سوي ديگر اين رسوم و سنت ها گاه از فرهنگ ها و تمدن هاي ديگر تأثير پذيرفته و به مقتضاي زمان دچار تغيير و تحولاتي نيز شده اند، برگزاري مراسم نوروز قدمتي هزاران ساله در ايران دارد و به يكي از درخشان ترين و برجسته ترين سبك هاي فرهنگ ايران زمين تبديل شده است و علي رغم تمام هجوم، بلاياي طبيعي و سختي ها و مصائبي كه بر پيكر اين سرزمين وارد آمد، نوروز كماكان به عمر خود ادامه داد و ايرانيان هر سال با آغاز زندگي دوباره طبيعت و رسيدن بهار ،جشن نوروز را برگزار مي كردند.

مذهب اسلام نيز نوروز را به رسميت شناخت و به واسطه مسلمان شدن ايرانيان در اين مراسم تغييراتي به وجود آمد و نوروز هم در ميان مردم و هم در ميان حكومت ها در ايران اسلامي با علاقه و اشتياق فراوان برگزار شد، يكي از نمادهاي استقبال ايرانيان از بهار را مي توان در اشعار شعراي ايراني به خوبي مشاهده كرد.

از منوچهري و فرخي سيستاني تا صائب تبريزي و ملك الشعراي بهار در وصف هواي دل انگيز بهاري و آمدن نوروز اشعار زيبايي سروده اند. فرخي در وصف نوروز مي سرايد:
بدين شايستگي جشني بدين بايستگي روزي

ملك را در جهان هر روز جشني باد و نوروزي

نوروز،‌ نمادي از پيروزي عنصر نيك در نبرد فصل هاست، نمادي از بيداري طبيعت است و زمستاني كه به رستاخيز حيات مي انجامد. نوروز و حقيقت حيات، پشت و روي يك سكه اند و نوروز جوهر زندگي است. تاريخ پيدايي نوروز سر در افسانه دارد و آغاز آن معلوم نيست ولي مي توان پنداشت كه نوروز با خود زندگي آغاز شده و تا زندگي هست نوروز هم خواهد بود.

نوروز به تعبير شريعتي :«خاطره خويشاوندي انسان با طبيعت است و جشني است كه بر همه جشن هاي جهان فخر مي فروشد و اسلام كه همه رنگ هاي قوميت ها را زدود و سنت ها را دگرگون كرد نوروز را جلاي بيشتر داد. نوروز يك جشن ملي است يك قرارداد مصنوعي اجتماعي و يا يك جشن تحميلي سياسي نيست. جشن جهان است و روز شادماني زميني.»(شريعتي،‌كوير ص 260)

اما نوروز امسال بوي گل ياس مي دهد ياسي كه آيينه افتادگي، عاطفه و پارسايي بود، همان ياسي كه آفرينش و خلقتِ كائنات براي او هستي يافت، ياسي كه اُم ابيها بود، دختر نبوت و همسر ولايت شد و مادر امامت بود، عُصاره ي همه خوبي ها و پاكي ها و زيبايي هاي عالم بود. گل ياسي كه حوراء انسيه بود، در عين انسان بودن از حوريان بهشتي و پيامبر(ص) از وجود عزيزش بوي بهشت و بوي درخت طوبي را استشمام مي كرد. گل ياسي كه نوروز و نوروزيان در مقابل عظمت و شكوه اش سر تعظيم فرود مي آورند و حرمتش را نگاه مي دارند.

سبزه فكنده بساط بر طرف آبگير
لال حقه نماي شعبده ي بوالعجب
پيش نسيم ارغوان قرطه ي خونين بكف
خون حسينيان باغ كرده چو زهرا طلب