رابطه قرآن و نماز

 « پروردگارت را در دل خود از روي تضرع و خوف ، آهسته و آرام ، صبحگاهان و شامگاهان ياد کن و از غافلان نباش »                                                                                         ( سوره اعراف ، آیه 205 )

از نگاه عالمان اسلامي ، فرمان خداوند به نماز ، نوعی لطف و رحمت و راهنمایی براي پيمودن راهي است که انسان را به تعالي و کمال می رساند . وقتی که نماز با تکبیر آغاز مي شود ، جان نمازگزاررا به افقهاي بالا می برد و او را به خدايي مرتبط مي کند که دربرابر عظمت او ،‌ هر قدرتی ناچیز است. با ايستادن به نماز ، همه داشته ها ، برتری ها و منيت ها ، در نزد نمازگزار ، رنگ مي بازد و تنها وجود لایزال الهی در نظرش جلوه می كند . او خدایی لطیف و حکیم است که خالق انسان و ياري دهنده اوست . از همين رو ، قرآن ازانسان دعوت مي کند که همواره خداي را به ياد داشته باشد و نماز را یاد و ذكر خدا می داند . قرآن می فرماید :

" من آن خدای یکتایم که خدایی جز من نیست . مرا پرستش کن و نماز را همواره بپای دار تادر یاد من باشی ."                                                                                                ( سوره طه ، آیه 14 )

ادامه در ادامه مطلب...

 رابطه قرآن و نماز

 « پروردگارت را در دل خود از روي تضرع و خوف ، آهسته و آرام ، صبحگاهان و شامگاهان ياد کن و از غافلان نباش »                                                                                         ( سوره اعراف ، آیه 205 )

از نگاه عالمان اسلامي ، فرمان خداوند به نماز ، نوعی لطف و رحمت و راهنمایی براي پيمودن راهي است که انسان را به تعالي و کمال می رساند . وقتی که نماز با تکبیر آغاز مي شود ، جان نمازگزاررا به افقهاي بالا می برد و او را به خدايي مرتبط مي کند که دربرابر عظمت او ،‌ هر قدرتی ناچیز است. با ايستادن به نماز ، همه داشته ها ، برتری ها و منيت ها ، در نزد نمازگزار ، رنگ مي بازد و تنها وجود لایزال الهی در نظرش جلوه می كند . او خدایی لطیف و حکیم است که خالق انسان و ياري دهنده اوست . از همين رو ، قرآن ازانسان دعوت مي کند که همواره خداي را به ياد داشته باشد و نماز را یاد و ذكر خدا می داند . قرآن می فرماید :

" من آن خدای یکتایم که خدایی جز من نیست . مرا پرستش کن و نماز را همواره بپای دار تادر یاد من باشی ."                                                                                                ( سوره طه ، آیه 14 )

نماز ، تسلی بخش دلهای خسته و وسیله ارتباط مداوم بنده با خالق يکتاست . انسان با برپایی نماز به ثناگویی و تمجید از زیبایی ها و عظمتهاي پروردگار عالم می پردازد . آنانکه جلال و جمال خداي جهان آفرين را درك مي كنند و با او به گفتگو و مناجات می پردازند ، او را با همه بزرگيش مي ستايند و حلاوت و شیرینی نيايش با او را در وجود خويش حس می كنند . نماز ، شكرگزاري از نعمتهای بیشمار خداوند نیز هست . وقتی که رسول گرامی اسلام دارای دختري به نام " فاطمه " شد ، خداوند آیه کوثر را درشأن او نازل فرمود و از پیامبر خواست که به شکرانه این نعمت عظیم ،نماز بگزارد و قربانی کند. در سوره کوثر می خوانيم:

" ای پیامبر ، همانا ما به تو کوثر عطا کردیم ، پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن . "

هنگامي که براي شناخت فلسفه و روح نماز ، آیات قرآن را مورد بررسي قرار مي دهيم ، به حقايقي از ژرفاي نماز پي مي بريم . قرآن ، يكي از حکمتهاي تشريع نماز را ، باز داشتن فرد از فساد و زشتی اعلام می کند . چرا که زمزمه هاي خالصانه انسان سراپا تقصير در نماز ، بعد انساني و فضيلتي او را برجسته مي سازد و فرد را متحول مي کند . لذا با دقت در آيه هاي وحي درمي يابيم که نماز ، عامل پاکیزگی روح وقرار گرفتن در مسیر رستگاری است . خداوند به يك مجموعه از صفات اشاره مي كند كه موجب نيکبختي انسان مي شود ، ازجمله اين ويژگي ها ، نماز گزاردن است . در سوره مؤمنون میفرماید :

« بدرستی كه مؤمنان رستگار شدند ، آنها که در نمازشان خاشع هستند . »                               ( آيات 1 و 2 )

همچنين قرآن ، بهترين راه رهايي از نارسایی ها و تنگناهاي زندگي را شکيبايي و ياري جستن از نماز معرفي مي کند و با توجه به اصول روانکاوي ، ذکر خدا را مايه آرامش دلها مي داند . اهمیت نماز در قرآن تا آنجاست که واژه هاي قرآن و نماز ، رابطه ای بسیار نزدیک با يكديگر دارند و در بسياري از موارد در کنارهم آمده اند . در آیه 29 سوره فاطر یادآور می شود:

" آنان که کتاب خدا را تلاوت می کنند و نماز بهپای می دارند و از آنچه به آنها روزي داديم ، پنهان و آشكار انفاق مي كنند ، تجارتي ( پر سود ) و بي زیان را اميد دارند . "

همچنين در آیه 170 سوره اعراف مي فرمايد : " آنها که به قرآن تمسک جویند و نماز را برپا دارند ( پاداش بزرگي خواهند داشت و ) ما پاداش مصلحان را ضايع نخواهيم كرد . "

به علاوه ، خواندن آيات قرآن در نماز ، مثل تلاوت سوره حمد که از واجبات نماز محسوب مي شود ، ارتباط مستمر و نزديک قرآن و نماز را نشان مي دهد . در برخی از آیات ، برای نماز و قرآن ، یک واژه آورده شده است . مثل کلمه " ذکر" که يكي از اسامي قرآن است ، آنجا که می فرماید : همانا ما ذکر را نازل کردیم . " ذکر ، فلسفه و هدف نماز نيز خوانده شده است . در آيه 45 سوره انفال می فرماید :

" ... خدا را فراوان ذكر ( ياد ) کنيد تا رستگار شويد . " يکي ديگر از ظرايف قرآن ، آمدن واژه هاي نماز و زکات دركنار يكديگر است . اين آيات ، حاکي از آن است که در اسلام ، توجه به خدا ، از ساير امور اجتماعي جدا نيست و انسان همچنان که به تعالي معنوي خود مي انديشد ، نبايد از مسائل جاري جامعه و توجه به ديگران باز بماند . خداوند در قرآن می آموزد که راز و نياز با خالق زيبايي ها و کمالات بايد با پاکي و زيبايي همراه باشد . لذا براي انجام نماز ، بر شستشوی جسم و روح و پاکیزگی و آراستگی تاکيد شده و نمازگزار با اين اوصاف ، به نیایش خدای سبحان فرا خوانده شده است . قرآن کریم ، عبادت ، نماز ،رکوع ، سجده و سپاس را يكي از بهترين برنامه ها براي خودسازي مومنان ذکر مي کند و با اشاره به خصوصیات ایمان آورندگان ، آنان را توبه کار ، عبادت کننده ، سپاسگزار می خواند که براي خدا رکوع می کنند و سر بر سجده مي گذارند . در قرآن به مؤمنین هشدار داده شده که نماز امر خداست و غفلت در آن نيز مخالفت با فرمان اوست . قرآن همچنانکه نمازگزاران را می ستاید و آثار و برکات نماز را بیان می کند ، بی توجهی به نماز را مورد نکوهش قرار می دهد و ترک کنندگان نماز را از این برکات فراوان بی بهره می داند . انسانی که نماز را به پا نمی دارد ، درحقیقت ، رشته حیات معنوی خويش را از هم گسسته و لطف ومدد الهی را از دست داده است . همین امر ، موجب ناآرامی و سرگرداني او می شود و درجريان زندگي ، دشواري ها به او روي مي آورد . خداوند در قرآن می فرماید :

« و هرکس از یاد من رویگردان شود ، زندگی( سخت و ) تنگی خواهد داشت ... "          ( سوره طه ، آیه124 )

در قرآن ، چند گروه ديگر نيز درارتباط با نماز ، مورد سرزنش قرار گرفته اند . افرادي که نماز را به بازی و تمسخر می گیرند ، کسانی که از روي کسالت و بدون نشاط ، نماز را به جا مي آورند ، افرادی که با انگيزه ریا و تظاهر به نماز می ایستند و نمازگزارانی که نمازشان راسبک می شمرند . درنهايت ، نماز چشمه زلال و پاکی است که انسان با ناديده انگاشتن و يا سبك شمردن آن ، زيانكار مي شود . در روايات آمده است بنده اي که در نماز ، پروردگار خود را ندا مي دهد ،احسان و هديه الهي بر او افشانده مي شود و فرشتگان از محل نماز او تا کرانه آسمان ، گرداگردش را فرا مي گيرند . در پايان ، دعاي پيامبراني را زمزمه مي کنيم که همواره از خداوند خواسته اند خانواده و نسل آنها را در زمره نمازگزاران قرار دهد.