نویسنده: حسین چراغیان بختیاری

شهرستان اندیکا بین ۴۹ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و بین ۳۱ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۹ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در حاشیه شرقی اسـتان خوزستان واقع گردیده است. نـزدیکترین شهرستان به اندیکا از نـقطه صـفر مـرزی کـه “پل گدار لندر” می باشد تا مسجد سلیمان فاصله ای به طول ۲۵ کیلو متر دارد.

ادامه در ادامه مطلب...

شهرستان اندیکا بین ۴۹ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و بین ۳۱ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۹ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در حاشیه شرقی اسـتان خوزستان واقع گردیده است. نـزدیکترین شهرستان به اندیکا از نـقطه صـفر مـرزی کـه “پل گدار لندر” می باشد تا مسجد سلیمان فاصله ای به طول ۲۵ کیلو متر دارد.

همچنین فاصله این شهرستان تا تهران ۹۱۲ کیلومتراست و از نقطه صفر مرزی یعنی دره گچی ]سد شهید عباسپور[ تا شهرستان ایذه ۲۸ کیلومتر و از بنه وار اندیکا تا شهرستان لالی ۳۵ کیلومتر است. به عبارتی دیگر اندیکا از سوی شرق به شهرستان ایذه و از شمال غرب به شهرستان لالی و از جانب شمال به سر دشت دزفول و از طرف شمال و شمال شرق به استان چهارمحال و بختیاری از سوی جنوب و جنوب غرب به شهرستان مسجدسلیمان محدود گردیده است. مساحت شهرستان اندیکا ۲۳۳۶ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۷۰۰ الی ۸۰۰ متر است. تعداد آبادیها به انضمام دهکده های خالی ازسکنه  حدود 568 و جمعیت آن برابر آمار غیر رسمی  بالغ بر ۷۵۰۰۰ نفر برآورد شده است.

از کنکاش های به عمل آمده چنین بر می آید که از دوران اتابکان لر پایتخت بختیاریان «مال میر» بود و در دوران حکومت سلاطین صفویه ، افشاریه، زندیه و قاجاریه  قریه بنه وار،  قلعه اسد خان ، قلعه خواجه و قلعه لیت]  بلوط[ به تناوب محل حکومت ایلخانی ها و دیگر خوانین قدرت مند منطقه بود و از اواسط حکوت قاجار و دوران پهلوی قلعه زراس مرکز حکمرانی گردید، بعد پیروزی انقلاب اسلامی این مرکزیت که نماد آن پاسگاه ژندارمری بود به تدریج به روستای قلعه خواجه متقل گردید، دهستان قلعه خواجه از بخش اندیکا با گذشت بیش از دو دهه در ادامه شکل گیری ادارات و ارگانهای دولتی شهرستان اعلام گردید و شهرستان اندیکا از سال 1385 به مر کزیت «قلعه خواجه» حیات خود را آغاز کرده است،

بیشتر مساحت اندیکا از نا همواریها تشکیل شده است بر اساس نظریه پیکرشنا سان این نا همواریها بر اثر به جای ماندن مواد رسوبی در بستر در یا ها بوجود آمده است این لایه های رسوبی طی میلیونها سال روی یکدیگر انباشته شده و به شکل کوه و کو هپایه و تپه در آمده است. تخته سنگها، قلوه سنگها، و ریز سنگهای بهم چسبیده در کو ههای این نواحی که جزء سلسله جبال زاگرس است در جهان به (کنگلو مر های بختیاری) معروف شده است واین نشان از این واقعیت دارد که روزگاری سر زمین اندیکا کاملاً زیر آب بوده است. 

مردم اندیکا به لحاظ بافت روستائی و عشایری از آداب و رسوم خاص خود پیروی  می کنند. زندگی سنتی آنها بر اساس نظام اجتماعی ایلی و طایفه ای استوار است و بخاطر بافت طبیعی و جغرافیایی منطقه از شیوه معیشت دامداری و کشاورزی و کوچ روی تبعیت می کنند. طوایف ساکن در اندیکا عبارتند از قندعلی ]گندلی[، مـوری، زراسـوند، با مـدی، مدملیل، شهنی ، نصیر، گمار، ململی، آرپناهی، منجزی ،کیارسی، شیخ احمدبلد ]اعلالدین وند[ ،گندائی، فرگنی، سهـرو، للری، دهناشی، اسنکی، تردی،.....که همگی از بخش هفت لنگ بوده و طویف کتکی ،  تمبی ، ذلقی ، حموله که از بخش چهار لنگ می باشند و همچنین[ سادات شاه قطب الدین،  پیر بویر ، شیخ و اعراب کمری ....[

 بنا بر روایات و اسناد تاریخی نژاد مردمان بختیاری آریائی بوده و زبان آنها با گویش محلی بختیاری و فارسی روان است که هنوز در جاهائی آثاری از زبان پهلوی قدیم نمایان است. با نگاهی به فلکلور یا فرهنگ توده، بیشتر ترانه ها و سروده ها ی عاشقانه و حماسی آنها اصیل و نشان از نوع دوستی ، وطن پرستی ، صلابت ، بزرگی روح ، عظمت اعتقاد،  و فقر و مشکلات دارد. در مراسم های شادی و عروسی و عزاداری با سازآلات موسیقی جلوه هائی را به نمایش میگذارند، ترنم اشعار عاطفی ،حماسی و غنایی بیشتر حُزن آلود و غمگینانه در سوگواریها و همچنین اعتقادات پاک و آسمانی همانند پاکی و صفای کوهساران ، پای بند به قسم و زیارت از اماکن متبرکه بخصوص امام زاده های معتبر، عشق به قرآن کریم و خاندان نبوت از ویژگیهای بارز آنان است.

صنایع دستی و تولیدات آن عبارت اند از: قالی، قالیچه، چوقا، جاجیم، گلیم، سیاه چادر و تولیدات کشاورزی ،دامی و طبیعی آن شامل: گندم، جو، لبنیات محلی، روغن محلی، کشک،  قارا ، کلخنگ، بادام کوهی ، ماهی غزل آلا و عسل طبیعی است.

اندیکا از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوائی معتدل و کو هستانی است، بهاري زود رس اما سرسبز و پر طراوت دارد که از اوايل اسفند ماه آغاز مي گردد و از اوايل خرداد ماه هواي بهاري به تدريج جاي خود را به گرما مي دهد.به عبارت دیگر تمام نواحی جنوبی این منطقه دارای بهاری دل انگیز و تابستانی گرم و پائیزی کوتاه و مطبوع و زمستانی معتدل است. مناطق شمالی آن دارای زمستانهای سرد همراه با برف وتابستانها معتدل میباشد.

انديکا از مناطق کوهستاني و دنباله کوههاي بختياري محسوب مي شود که شامل مناطق مرتفع، دره هاي عميق و دشتهاي کوچک که شيب زمينهاي آن به سوي جلگه خوزستان کشيده شده است.

مهمترين ارتفاعات آن عبارت اند از: کوه لَندر، چيتُک، شُو، تلخدان، اُديو، دلا، مُنار، قلندرون،   دِمه، فِچ، صلواتی، تـاراز، ليله ، کينو..... مرتفع ترين آنها کوه کينو  با ارتفاع 3710 متر که آن را بام خوزستان ناميده اند. بلندترين قُله اين کوه« بَرد مَه » نام دارد وجه تسميه برد مَه ]سنگ ماه[ اين است که قُله آن حتي در شبهاي تاريک و بدون مهتاب هم نوراني است.!

رودخانه عظیم و پرآب کارون از قسمتهاي غربي شهرستان ايذه در منطقه ای موسوم به کارتا در محلي به نام امامزاده سلطان ابراهيم به درياچه و سد شهيد عباسپور (رضا شاه سابق) وارد مي شود و بعد از خروج ازنيروگاه در حاشيه شمال شرق انديکا به سمت جنوب جريان مي يابد. بر روي رودخانه کارون دو سد مهم شهيد عباسپور و گدارلَندر¹ مسجد سليمان قرار دارد.

 به دليل وجود اختلاف ارتفاع بين رودخانه و اراضي کشاورزي کشت در انديکا به صورت ديم است. کشاورزي، باغداري و دامداري به دليل محدوديت آب و عدم استفاده از مخازن سدها از رونق چنداني برخوردار نيست؟!! وجود چند رشته کهریز ]قنات[ از عهد قدیم در منطقه چگارمان و قلعه خواجه و چاههای نیمه عمیق حفر شده بیانگر و جود سفرهای زیر زمینی آب در منطقه میباشد. شهرستان انديکا داراي ذخاير فسيلي و معدني چون نفت و گاز، خاك آجر و سفال، سنگ سيمان، سنگ آهن، انواع سنگهاي معدني و معادن خاص است که تا کنون از آنها بهره برداري نشده است   !.

اندیکا از مناطق شمالی استان خوزستان محسوب میشود که به دلیل کوهستانی بودن وتحت تاثیر قرار گرفتن نزولات جوی و آب و هوای کوهستانی دارای گونه هائی مختلف گیاهی است و اشجار و منابع طبیعی آن نیازمند مراقبت و توسعه است.!! پوشش گياهي منطقه از درختان بلوط، بادام کوهي، کِلخُنگ، بَنه، ارزن، تَنگِس، زال زالک، مهلو، کيکُم(افرا)، چنار، کنار، تُتُم، انجير، انار، انگور، گلابي، زيتون، گردو، توت، همچنين انواع قارچ، کَرفس، تره کوهي، چَويل، آوندول و پونه پوشيده شده است. در فصل بهار انواع گلهاي وحشي نظير شقايق، لاله، سُنبل، گلايل وحشي، نرگس، بابونه و گياهان ديگر طبيعت زيباي انديکا را سبز پوش مي کنند.چشمه ها، نهرها و رودخانه هاي فصلي و غیر فصلی زيادي در انديکا جاري اند مانند: رودخانه شور سر تنگ دولاب، باغ شهو، چشمه بي بي ترخون (بِهتَر خون دره بابا احمد)، آب تنگ سرد لَلَر، آب کِدي کُتک،  شط شيمبار، چشمه باستانی گندیکار تنگ سنان شیمبار ، رودخانه شَلا، آبشار توف کما موري، رودخانه سوسن سرخاب  و چشمه سربازان سوسن سرخاب، آب دره بابا زاهد انديكا، دره قاسم آباد وکريم آباد، دره دور آب و برکه های باستانی و طبیعی مانند آب زالو، چاه گرگ کُش، چاه ریته، آب چلوار و چشمه سار هائی بهاری در منطقه و جوددارد.

حيات وحش منطقه از جانب تفنگ داران بی مروت و شکارچیان غیر مجاز درخطر جدي و روبه انقراض است اما هنوز بازماندگاني از حيوانات وحشي مانند خرس قهوه اي، پلنگ، گرگ، کفتار، روباه، شغال، گراز،خرگوش، خارپشت، راسو، بزکوهي و انواع خزندگانی مانند آفتاب پرست، مار های زنگی و شاخدار و  پرندگاني چون کبک ، تيهو,  شاهین، عـقاب کو هستان، کلاغ، کرکس، پرستو، گنجشک، بلدرچين وغيره خاصه در کوهستانهای شمالی ديده مي شود. و چه زیبا می شود اگر بگذارند! صدای قهقهه ی کبک دری درهمه ی دره ها وارتفاعات به خصوص ]کوه تاراز[ همچنان طنین انداز باشد!

دیدی آن قهقهه ی کبک دری را حافظ        که ز سر پنجه ی شاهین قضا غافل بود

مراکز سياحتي آثار باستاني مهم و بناهاي تاريخي و مذهبي انديکا عبارت اند از:  شهرک کوشک، سد شهيد عباسپور، درياچه و جزيره سد شهيد عباسپور، سد خاکي گدار لندر ، درياچه کمبودرجريک،جلگه گردشگری شيمبار¹، پل نگين و لوح باستانی شيمبار، آسیاب های آبی عهد باستان درگندیکار شیمبار، کمپ گردشگری درکوه تاراز ، حکاکي  سر حوض پايين دشت گل، شیلات رودخانه بزرگ سر بازاران سوسن سرخاب، شهر باستاني چال شه و حوض دانيال نبي در سوسن سرخاب ]شوشن[ منطقه ييلاقي اينُک در کُتک، قلعه بَردي، قلعه لِيت در سرتليا، قلعه دِيزه وِ راز ]قلعه بت ها یا مجسمه های سنگی در کوه دِلا[، دژ ملکان يا دژ اسد خان (دوراب)، چهار طاقي سيم بند در آبژدان، قلعه ارگ يا ارکي در شلا، آثارتاريخي وحکاکيهاي  بُنِه وار ، بقعه امام زاده سلطان ابراهيم در کارتا، امام زاده بابا احمد ( تنگ بابا احمد)، بابا زاهد در قلعه خواجه، بابا زاهد (علي اسماعيل گيلکي صاحب قرآن سرخ لَلَر و دره نار شیمبار) دربخش  چلو، شاهزاده عبدالله يا شاه قطب الدين و بوير دردامنه  کوه مُنار، روضه گاه صالح کوتاه دردامنه کوه شو، امير المومنين يا شَهسوار دردامنه کوه شو، احمد بلد در دور آب، صالح ابراهيم در شيمبار، سُمال احمد در دِلي محمد حسين خان، داود محمود در تازه، محمد ابن حمام در لَلَر، پير محمود در قلعه زَراس ،سيد رجب در سر تنگ دولاب ، عالي پير در شلال، خُنگ سوار در کَل اولاد شامصيروند ، آقا سليمان در توف کَما موري، مُمبِر در کُتُک، احمد دال (کوه کينو رندستون بالا) بُرون والي در اِينُک، پيرعباس در شلا، کَر و گُنگ (دشت گل) پير خديجه در تنگ شلال، بي بي نازک بينو در فرگه، شيخ احمد در کوشگ ، شاه عباس (درآب کَره پاچه شاه عباس) جناب علي  و شاهزاده عبدالله در(شلا) مقام شهيدان در بهرام آباد شلا، سيد احمد کبير در(سلامگاه) و….... تعداد اندکی از اين امام زاده ها داراي تذکره ]شناسنامه[ هستند و برخي ديگر قدمگاه یا قبور مومنین وجزء باورهاي مردم بشمار مي آيند. برخی دیگر هم از قبور شاهزادگان ایرانی مربوط به قبل از اسلام  است و...........

منبع: برگرفته از کتاب مسافر پایتخت