یاد کردی از سادات هفت شهیدان +سند و عکس

در بخش مرکزی شهرستان مسجد سلیمان، دهستان جهانگیری در روستای هفت شهیدان در 25 کیلومتری غرب مسجد سلیمان در کنار جاده لالی، بقعه‌ای وجود دارد که مزار هفت تن از سادات بزرگوار شامل پنج مرد و دو زن در آن قرار دارد. به همین علت نام روستا را هفت شهیدان گذاشته‌اند. مطابق مستندات تاریخی این هفت مزار، متعلق به هفت نفر از بزرگان سادات است که به احتمال قوی در فاصله 400 تا 600 سال پیش به شهادت رسیده و یا به مرگ طبیعی از دنیا رفته‌اند.بنابر برخی روایت‌ها اسامی این هفت بزرگوار چنین است:1-سید عبدالله 2- سید عزالدین 3- سید شرف الدین 4- سید شهاب الدین 5- سید نورالدین 6- سیده بی بی حلیمه 7- سیده بی بی نرگس.

ساکنان روستا نیز عمدتاً از سادات هستند که از نسل امام موسی الکاظم(ع) می‌باشند. این گروه از سادات که به« سادات تلغر» نیز معروف هستند به نظر می‌رسد از اولاد امامزاده عبدالله هستند زیرا در کتاب«تذکره شوشتر» در ذکر نسب سید محمد مهدی از اکابر سادات چنین آمده است:« سید مهدی بن سید محسن بن تاج الدین شاه محمد بن سید نعمت الله بن سید شاه محمد بن سید فخرالدین بن سید محمد بن سید محسن بن سید تاج الدین علی بن سید شمس الدین بن محمد بن سید فخرالدین علی بن سید شرف الدین محمد بن سید فخرالدین علی بن سید قطب الدین عبدالله بن سید نصیرالدین احمد بن سید عزالدین داود بن سید رکن الدین خداداد بن سید شهاب الدین محمد بن سید صدرالدین علی بن سید شهاب الدین احمد بن سید عبدالله بن موسی الکاظم علیه السلام(جزایری،1384 :54)».
با استناد به مطالب مندرج در كتاب «تذكره شوشتر» سادات هفت شهيدان از قرون 7 و 8 در منطقه حضور داشته‌اند. سرسلسله سادات، شخصی بود به نام «سید احمد» معروف به « شیخ تلغر» که از نجف اشرف به شوشتر مهاجرت كرده و اراضي و املاك عقيلي و نزديك به آن از جمله اراضي هفت شهيدان را خريداري نمود، و از آن زمان ایشان و بازماندگانش نسل به نسل در این منطقه سكونت داشته‌اند.

در اين کتاب آمده‌است:«سيد احمد ملقب به شيخ تلغر از نجف اشرف به شوشتر آمد و اراضی احشام عقيلی را از مالکان شرعی آن‌ها خريداری نمود و به موجب صريح الاملاک سادات مرعشی بعضی اراضی مزبور را اولاد و احفاد مشاراليه به مردم استکی و بديل(بليل) و غير هم فروخته بودند و بعضی ديگر در تصرف ايشان باقی ماند تا آن‌که در سال نهصد و اند مير اسدالله صدر همگی را از مشاراليه خريداری به خود منتقل ساخت و چيزی که در تصرف تلغر باقی مانده است همين محل است که الحال به گوشه تلغر معروف است و هفت نفر از اکابر اين سلسله در آنجا مدفونند و آنچه از بعض آثار قديمه و پروانجات سلاطين سلف معلوم می‌شود آن است که در آن سرکار موقوفات و رقبات بسيار بود که همگی بر ايشان معاف و مسلم بود و توليت آن‌ها دست به دست بدون مزاحم به ايشان تعلق داشت و خدمه و زارعين آن محال از طايفه شالو و مالو و ساير طوايف بودند که الحال در محال ديناران في ما بين کوه گلويه و بختياری سکنی دارند و اخلاف ايشان الی الان طوق ارادت اين سلسله عليه زينت رقبه احوال خود می‌شمارند و همه سال که سادات به عنوان سرکشی وارد خانه‌های ايشان می‌شوند و هر يک به قدر وسع و استطاعت از خالصه خود چيزی به رسم هديه به سرکار ايشان می‌رساند و با وجود کثرت حوادث و فتن که در همه اوضاع به ظهور رسيده در استمرار اين وظيفه به هيچ وجه خللی رو نداده است(جزایری شوشتری،1384 :40-39)».

بر اساس سندی که در نزد سادات موجود است، شرح موقوفات و مزارع به سال 726 ه.ق. در آن مکتوب و به توليت سادات تأکيد گردیده است. این سند در سال 925 قمری پس از تایید مقام صدر خاصه، توسط شاه طهماسب صفوی مورد تایید قرار گرفته است.

سادات هفت شهيدان که چند صد سال تولیت موقوفات و مزارع همجوار امامزاده در اختیار داشتند امروزه عمدتاً در روستاي هفت شهيدان و شهرهاي اهواز، شوشتر و مسجد سليمان سكني دارند و جمعيتي بالغ بر 500 خانوار را به خود اختصاص مي‌دهند و به چهار اولاد تقسیم می‌شوند:
الف) اولاد آسید رحیم
ب) اولاد آسید عبدالله
ج) اولاد آسید نعمت
د)اولاد آسید علی

این گروه از سادات شریف النسب، بسيار مورد احترام طوايف شالو، مالو، بابااحمدي، منجزي، كهيش و . . . هستند. به ویژه اعضای طايفه شالو خود را مريد و اصطلاحاً «ورداشته» امام زاده هفت شهيدان مي‌دانند، گويا به هنگام ورود جد سادات، طايفه شالو به گرمي از وي استقبال نمود و دختر یکی از بزرگان شالو به عقد سید احمد یا یکی از فرزندان ایشان درآمد و از آن زمان میان طایفه شالو و سادات رابطه بسيار صميمانه، نزديك و مراد و مریدی برقرار بوده است. به گونه‌ای که به علت انس و الفت یک گروه از این طایفه با سادات،آن گروه به نام «همدمی» شهرت پیدا کردند که در حال حاضر یک تیره از طایفه شالو هستند. امروزه نیز بیشترین زائران امامزاده از این طایفه هستند.

اعضای طایفه شالو، خیر و برکت مال و اموال، نان، نمك و اجاق خود را متعلق به امام زاده هفت شهیدان مي‌دانند. رايج‌ترين سوگند آن‌ها، هفت شهيدان است. اگر چه قريب به چهارصد سال در قلمرو فعلی به دور از امامزاده و سادات سکونت دارند، علاقه و ارادت آنان به اين امامزاده‌ها و سادات کم نشده است و هنوز ارتباط خود را با سادات حفظ نموده اند.
چند دلیل این نظریه را قوت می‌بخشد که سادات هفت شهیدان که خود را از نسل «احمد بن عبدالله بن امام موسی الکاظم(ع)» می‌دانند؛ از نسل شاهزاده عبدالله معروف به شاه قطب الدین، مدفون در اندیکا هستند.این دلایل عبارتند از:
1-در منابع معتبر، برای احمد بن عبدالله بن امام موسی الکاظم(ع) اولاد و عقبی ذکر نشده است و حتی تاکید شده است که آن جناب در مدینه فوت کرده و همانجا به خاک سپرده شد. در حالی که بسیاری از سادات خود را از نسل احمد بن عبدالله بن امام موسی الکاظم (ع) می‌دانند. حال اگر بپذیریم که احمد بن عبدالله العوکلانی فرزند و عقبی نداشت پس عبدالله باید شخصیتی از نسل عبدالله العوکلانی باشد که احتمالاً همان امامزاده عبدالله شاه قطب الدین است.
2- چنانکه ذکر آن رفته است،در تذکره شاهزاده عبدالله و در معرفی مریدان امامزاده آمده است که مال چهار قوم در تصرف امامزاده است:« اول شالوی بندانی ...». در حال حاضر با سابقه چند صد ساله، اعضای طایفه شالو خود را مرید امامزادگان هفت شهیدان می‌دانند و از پیشینه ارادت به امامزاده عبدالله و رابطه مریدی خود بی اطلاع هستند. تصور می‌شود با گذشت زمان، رابطه مراد و مریدی طایفه شالو محدود به گروهی از سادات شاهزاده عبدالله که همان سادات هفت شهیدان می‌باشند،شده است. در گذشته مرسوم بوده است که سادات طوایف و اعضای آن را در میان خود تقسیم می‌کردند. یک طایفه یا بخشی از یک طایفه سهم یک یا چند خانواده از سادات می‌شد و آنان موظف بودند نذورات خود را فقط به سادات معین شده پرداخت کنند. این موضوع می تواند دلیلی باشد که سادات هفت شهیدان از نسل امامزاده شاهزاده عبدالله است.
3- دلیل دیگر اینکه چرا «سیداحمد» ملقب به «شیخ تلغر» بعد از ترک شهر نجف اشرف، در ناحیه میان شوشتر و مسجد سلیمان فعلی فرود آمده و منزل اختیار کرد؟ به احتمال قوی سیداحمد، پدر یا یکی از اجداد وی( به هر دلیل کسب علوم دینی، زیارت عتبات و...)،شمال خوزستان را ترک به نجف اشرف مهاجرت کرد و پس از مدتی تصمیم گرفت به سکونتگاه قبلی بازگشته و به خویشان خود ملحق گردد.به همین دلیل به این منطقه آمده و اراضی آنجا را از مالکان آن خریداری کرد.

سند تاریخی مربوط به سادات هفت شهیدان